
Composer
.(1756 - 1791)
1971
آیا موتسارت واقعاً همان نابغهٔ کودکِ افسانهها بود؟ او استعدادی خیرهکننده داشت و پیش از رسیدن به دهسالگی، با نوازندگی و آهنگسازیهای شگفتانگیز و زودهنگام خود، مخاطبان سراسر اروپا را مجذوب میکرد. اما شاید بزرگترین شگفتی این باشد که او به رشد و تکامل هنری خود ادامه داد و تا زمان مرگ زودهنگام و تراژیکش در ۳۵سالگی، پیوسته به قلههای تازهای از آفرینش موسیقایی دست یافت و به ژرفاهای عاطفی عمیقتری راه پیدا کرد. موتسارت در سال ۱۷۵۶ در سالزبورگ متولد شد و خیلی زود افقهای فعالیت هنری خود را گسترش داد. اگرچه در سالهای نخست بزرگسالی، بیشتر آثار مذهبی خود را برای زادگاهش مینوشت ــ از جمله مس «تاجگذاری» و سرودهای نیایش شامگاهی باشکوه ــ جاهطلبیهای هنریاش بهتدریج با مخالفت کارفرمایش، اسقف اعظم سالزبورگ، روبهرو شد و ناکام ماند. سرانجام در سال ۱۷۸۱ توانست از این محدودیتها رها شود و در وین، پایتخت امپراتوری، بهعنوان آهنگساز و پیانیستی مستقل فعالیت کند. سالهای پس از آن از پربارترین دورههای زندگی او بودند. موتسارت در سال ۱۷۸۲، برخلاف خواست پدرش، با کنستانتسه وبر ازدواج کرد و این زوج زندگی خود را در وین آغاز کردند؛ درحالیکه شهرت موتسارت بهعنوان آهنگساز و نوازندهٔ چیرهدست سازهای کلاویهای بهسرعت افزایش مییافت. او به چهرهای ثابت در صحنهٔ کنسرتهای شهر تبدیل شد و مجموعهای درخشان از کنسرتوهای پیانو نوشت که خودش اجرای نخست آنها را بر عهده میگرفت. هر یک از این آثار، فرصتی بود برای نمایش مهارت خیرهکنندهٔ او در نوازندگی پیانو و استعداد کمنظیرش در خلق ملودی. در همین دوره، موتسارت دوستی نزدیکی نیز با هایدن شکل داد؛ آهنگسازی که ۲۴ سال از او بزرگتر بود. موتسارت برای هایدن احترام فراوانی قائل بود و هایدن نیز به نوبهٔ خود نبوغ آهنگساز جوانتر را به رسمیت میشناخت. تحسین موتسارت در شش کوارتت زهیای نمود یافت که به هایدن تقدیم کرد؛ آثاری با چنان مهارت و استادی در آهنگسازی که هنوز هم از معیارهای بنیادین این گونهٔ موسیقایی به شمار میروند. این دههٔ پربار در وین، بیشتر شاهکارهای ماندگار موتسارت را نیز به ارمغان آورد: بهویژه چهار اپرای باشکوه که نخستین آنها، عروسی فیگارو، در سال ۱۷۸۶ با استقبالی بسیار چشمگیر به روی صحنه رفت؛ همچنین سه سمفونی آخر او و مجموعهای تحسینبرانگیز از آثاری که برای دوستش، آنتون اشتادلر، کلارینتنواز چیرهدست، نوشت. موتسارت در وین، هم بهعنوان آهنگساز و هم بهعنوان نوازنده، از موفقیت و محبوبیت قابلتوجهی برخوردار بود؛ اما با گذشت زمان، بدهیهایش افزایش یافت و سلامت او نیز بر اثر کار بیش از حد و فشار ناشی از مشکلات مالی رو به وخامت گذاشت. بااینحال، حتی زمانی که شرایط زندگی شخصیاش تیرهتر میشد، قدرت خلاقهاش هیچ نشانی از افول نداشت. آخرین سال زندگی او برخی از خارقالعادهترین آثارش را به همراه داشت؛ از جمله اپرای نیسحرآمیز و کنسرتوی کلارینت که برای اشتادلر نوشت. موتسارت در سال ۱۷۹۱، درحالیکه تنها ۳۵ سال داشت، در وین درگذشت. هنگام مرگ، مشغول آهنگسازی برای شاهکار باشکوه خود، رکوئیم، بود؛ اثری که ناتمام ماند و سرانجام شاگردش، فرانتس خاور زوسمایر، آن را تکمیل کرد. این اثر در نهایت به سنگنوشتهٔ نمادین زندگی خود موتسارت بدل شد: وداعی عمیقاً تأثیرگذار از آهنگسازی که نبوغش تا آن زمان به افسانه تبدیل شده بود؛ شهرتی که در سدههای پس از مرگش نیز پیوسته فزونی یافته است.