
Guitar , Composer
.(1927 - 1997)
نارسیسو یپس یکی از برجستهترین گیتاریستهای کلاسیک و نوازندگان چیرهدست قرن بیستم بود و معمولاً پس از آندرس سگوویا، در جایگاه دوم قرار میگرفت. با وجود علاقهٔ فراوانش به موسیقی دورهٔ باروک، ترجیح اصلی او اجرای آثار جدی آهنگسازان اسپانیاییِ اوایل قرن بیستم بود؛ هرچند به موسیقی فلامنکو نیز علاقه نشان میداد. او علاقهای ویژه به آثار خواکین رودریگو داشت و نقشی مهم در بازشناسی و احیای بسیاری از قطعات باروکی ایفا کرد که پیشتر مورد غفلت قرار گرفته بودند. یپس در مقام آهنگساز نیز به موفقیتهای چشمگیری دست یافت، بهویژه در زمینهٔ موسیقی فیلم. نارسیسو یپس در شهر کوچک مارچنا در اسپانیا، در نزدیکی لورکا، متولد شد. او از سالهای پیش از دبستان استعداد موسیقایی خود را نشان داد و پدر کشاورزش را بر آن داشت تا در چهار سالگی نخستین گیتارش را برایش بخرد. یپس خیلی زود به مهارت بالایی در نوازندگی دست یافت و پدرش ترتیبی داد تا نزد خِسوس گِوارا در شهر لورکا، گیتار و سلفژ بیاموزد. یپس در ۱۳ سالگی وارد کنسرواتوار والنسیا شد و در آنجا از وینسنت آسِنسیو، آهنگساز و پیانیست، آموزش گرفت؛ هرچند آموزش او نزد آسِنسیو مستقیماً به گیتار مربوط نمیشد. او نخستین اجرای عمومی خود را در تئاتر سرانو در والنسیا برگزار کرد و سپس همراه خانوادهاش به لورکا بازگشت. در آنجا برای آتائولفو آرخنتا، رهبر ارکستر ملی اسپانیا، نوازندگی کرد. آرخنتا چنان تحت تأثیر مهارت او قرار گرفت که متقاعدش کرد برای آغاز حرفهٔ هنری خود به مادرید برود. یپس جوان در مادرید با برخی از تأثیرگذارترین موسیقیدانان کشور آشنا شد؛ از جمله خواکین رودریگو که چند سال پیش از آن شاهکار گیتار خود، «کنسرتو آرانخوئز»، را به پایان رسانده بود. یپس مجذوب این اثر شد و تصمیم گرفت آن را در نخستین کنسرت رسمی خود در سال ۱۹۴۷ اجرا کند. در این اجرا، آرخنتا رهبری ارکستر مجلسی را بر عهده داشت. اجراهای بعدی یپس از این اثر در سالهای آغازین فعالیت حرفهایاش، امروزه از عوامل مهم محبوبیت کنونی کنسرتوی رودریگو به شمار میروند. کنسرتهای یپس با استقبال فراوان روبهرو شدند و او بهسرعت به یکی از معتبرترین گیتاریستهای اسپانیا تبدیل شد. در سال ۱۹۴۸ تور موفقی در اروپا برگزار کرد که اجرای او در ژنوِ سوئیس با استقبال ویژهای همراه بود. دو سال بعد، برای ادامهٔ تحصیل نزد ژرژ انسکو و والتر گیزکینگ به پاریس نقل مکان کرد. او مدتی نیز با نادیا بولانژه در ارتباط بود، هرچند ظاهراً هرگز شاگرد رسمی او نشد. یپس موسیقی فیلم «بازیهای ممنوعه» (Jeux interdits) را در سال ۱۹۵۲ نوشت و اجرا کرد؛ فیلمی که در جشنوارههای کن، ونیز و هالیوود جوایزی به دست آورد. او در پاریس با همسر آیندهاش که اصالت لهستانی داشت آشنا شد و این دو در سال ۱۹۵۸ ازدواج کردند. حاصل این ازدواج سه فرزند بود؛ یکی از آنها، ایگناسیو، رهبر ارکستر شد و دیگری، آنا، بهعنوان طراح رقص با اپرای پاریس همکاری کرد. در دههٔ ۱۹۶۰، یپس هم بهعنوان تکنواز گیتار و هم در مقام آهنگساز بسیار فعال بود. موسیقی او برای فیلم «دختری با چشمان طلایی» (La fille aux yeux d’or) محصول ۱۹۶۱ نیز تحسین فراوانی برانگیخت. یپس در سال ۱۹۶۴ گیتاری دهسیم طراحی کرد و از آن پس به نواختن این ساز پرداخت. او معتقد بود این گیتار، بهویژه برای تنظیم و بازنویسی آثار برای ساز گیتار، از گیتار ششسیم برتر است. در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، یپس همچنان در همهٔ زمینههای فعالیت حرفهای خود حضوری فعال داشت، اما تعداد کنسرتهایش کاهش یافت. در این دوره جوایز متعددی دریافت کرد؛ از جمله دکترای افتخاری دانشگاه مورسیا و جوایز و تقدیرنامههای گوناگون در حوزههای هنری، رادیویی و تلویزیونی. در سال ۱۹۸۰، ضبط تحسینشدهٔ او از «کنسرتو آرانخوئز» رودریگو با همراهی ارکستر فیلارمونیا و به رهبری گارسیا ناوارو منتشر شد. در سال ۱۹۹۳، بهدلیل وخامت وضعیت سلامتیاش ناچار شد فعالیت کنسرتی خود را بهشدت محدود کند. یپس آخرین کنسرتش را در سال ۱۹۹۶ در شهر سانتاندر اسپانیا برگزار کرد.