
Tenor
.(1915 - 1982)
صدای پرطنین و دراماتیکِ تنورِ ماریو دل موناکو در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ در سراسر جهان شنیده میشد. اگرچه منتقدان اغلب او را بهدلیل شیوهٔ نهچندان ظریفِ تولید صدا مورد انتقاد قرار میدادند، دل موناکو محبوب تماشاگرانی بود که قدرت صدای او و صداقت رویکردش را هنگام اجرای دشوارترین نقشهای رپرتوار تنور ایتالیایی تحسین میکردند. قرارداد او با شرکت دکا (که در ایالات متحده با نام لندن فعالیت میکرد) به ضبط مجموعهای طولانی از آثار انجامید؛ بسیاری از این ضبطها با همکاری رناتا تِبالدی صورت گرفتند و بیشترشان بعدها در قالب سیدی بازنشر شدند. دل موناکو پس از مطالعهٔ ضبطهای اولیهٔ بسیاری از خوانندگان تنور، برای مدتی کوتاه در کنسرواتوار پزارو به تحصیل پرداخت و سپس در سال ۱۹۳۵، عمدتاً به توصیهٔ رهبر ارکستر، تولیو سرافین، وارد مدرسهٔ وابسته به اپرای رم شد. نخستین اجرای رسمی او در سال ۱۹۴۱، در تئاتر پوچینی و در نقش پینکرتون در اپرای «مادام باترفلای» بود؛ اجرایی که در دوران مرخصیاش از خدمت سربازی انجام شد. پس از پایان جنگ جهانی دوم، پیشنهادهای اجرا بهسرعت از راه رسیدند. اجرای موفق نقش رادامس در اپرای «آیدا» در ورونا، با حضورهایی در کاونت گاردن همراه شد؛ جایی که او با اپرای ناپل در نقشهای کانیو، کاوارادوسی و پینکرتون ظاهر شد. در آمریکای مرکزی و جنوبی نیز در مکزیکوسیتی، تئاترو کولون در بوئنوسآیرس و ریو دو ژانیرو به روی صحنه رفت. نخستین حضور او در آمریکای شمالی در سال ۱۹۵۰، در اپرای سانفرانسیسکو و در نقش رادامس رقم خورد. پس از آن، رودلف بینگ او را برای اجرای نقش دِ گریو در اپرای «مانون لسکو» در نوامبر ۱۹۵۰ به اپرای متروپولیتن دعوت کرد. دل موناکو در ادامه، طی هفت فصل بیش از ۱۰۰ بار در متروپولیتن به اجرای برنامه پرداخت و در دههٔ ۱۹۵۰ در اپرای لیرک شیکاگو نیز آواز خواند. در همین دوره، او به برجستهترین اجراگر نقش اوتلو در جهان تبدیل شد و بنا بر شمارش خود، این نقش را ۴۲۷ بار اجرا کرد. از دیگر نقشهای اصلی رپرتوار او میتوان به انزو در اپرای «لا جوکوندا» اثر پونکیلی، نقش اصلی در اپرای «آندره شنیر» اثر جوردانو ــ که شاید پس از اوتلو معتبرترین نقش او بود ــ دون آلوارو در «نیروی سرنوشت»، دون خوزه و سامسون در اپرای سنسانس (با وجود تسلط نهچندان روان او بر زبان فرانسه)، ارنانیِ وردی، دیک جانسون در اپرای «دوشیزهٔ غرب» اثر پوچینی و پولیونه در اپرای «نورما» اثر بلینی اشاره کرد. او در ایتالیا گاه به رپرتوار واگنری نیز روی میآورد، هرچند این اجراها به زبان ایتالیایی بودند. بااینحال، قطعهٔ «طوفانهای زمستانی» از اپرای «والکوره» را به زبان آلمانی ضبط کرد؛ اجرایی که موفقیتآمیز ارزیابی نشد. از دههٔ ۱۹۶۰ تا زمان کنارهگیریاش از صحنه در سال ۱۹۷۳، دل موناکو بهتدریج اجراهای خود را به ایتالیا محدود کرد، هرچند همچنان برای دکا ضبط میکرد. نقش لوریس در اپرای «فدورا» اثر جوردانو، با حضور ماگدا اولیورو در نقش قهرمان زن، زمانی ضبط شد که خواننده در میانهٔ دههٔ پنجاه زندگیاش بود؛ در آن زمان، صدای او حتی همان انعطافپذیری اندکی را هم که در سالهای نخست داشت، از دست داده بود. از برجستهترین ضبطهای دل موناکو میتوان به دو اجرای او در نقش اوتلو اشاره کرد که در هر دو، بازیگران اصلی یکسان بودند: تِبالدی در نقش دزدمونا و آلدو پروتی در نقش یاگو. تفاوت ضبط دوم در آن بود که هربرت فون کارایان رهبری ارکستر را بر عهده داشت. اجرای اپرای «آندره شنیر» او نیز بههمراه تِبالدی در نقش مادالنا و اتوره باستینی در نقش ژرار، توسط دکا ضبط و حفظ شد؛ افزون بر این، ضبطی زنده از اجرای همین اپرا در توکیو، با حضور تِبالدی و پروتی، از او بهجا مانده است. شیوهٔ نامتعارف تولید صدای دل موناکو، قدرتی چشمگیر در محدودهٔ میانی و میانیِ رو به بالای صدایش به او میبخشید، اما در عین حال، طنین صدایش را با نوعی زنگ فلزی همراه میکرد و امکان آوازخوانی آرام را از او میگرفت. بااینهمه، منتقدان پس از مرگش، با یادآوری اجراهایی سرشار از هیجانی کمنظیر، از درگذشت او ابراز تأسف کردند.