
Soprano
.(1919 - 2012)
سوپرانو سوئیسی، لیزا دلا کازا، در طول دوران فعالیت حرفهای خود بهخاطر ایفای نقشهای دلنشین در اپراهای موتسارت و ریشارد اشتراوس، بهویژه نقش آرابلا در اپرای «آرابلا» اثر اشتراوس، شهرت داشت. او در پانزدهسالگی فراگیری آواز را نزد مارگارته هِزِر آغاز کرد؛ استادی که تنها معلم او باقی ماند. دلا کازا در سال ۱۹۴۱ با ایفای نقش چیوچیو-سان در شهرهای زولوتورن و بیل نخستین اجرای خود را تجربه کرد و در سال ۱۹۴۳ به عضویت تئاتر شهر زوریخ درآمد. در شرایط عادی، بیتردید بهزودی در تالارهای اپرای آلمان، اتریش و ایتالیا نیز به اجرا میپرداخت؛ اما تا پایان جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۵ در سوئیسِ بیطرف ماند. یکی از نخستین اجراهای مهم او در خارج از سوئیس، حضورش در جشنوارهٔ سالزبورگ در سال ۱۹۴۷ بود. او که به توصیهٔ ماریا چِباتاری برای آن اجرا دعوت شده بود، نقش تسدنکا را در اپرای «آرابلا» اثر اشتراوس خواند. بلافاصله از او دعوت شد تا سال بعد نیز بازگردد و این بار نقش کنتس را در اپرای «کاپریچیو» اجرا کند. دلا کازا در سال ۱۹۴۷ به عضویت اپرای دولتی وین درآمد، اما تا سال ۱۹۵۰ همچنان با تئاتر شهر زوریخ همکاری داشت. او در زوریخ طیف گستردهای از نقشها را اجرا کرد: پامینا در «نیلبک سحرآمیز»، جیلدا در «ریگولتو» و، به شکلی نامتعارف، سرنا در «پورگی و بس». (تأکید خاندان گرشوین بر انتخاب بازیگران کاملاً سیاهپوست برای این اپرا، در اروپا به اندازهٔ ایالات متحده با دقت رعایت نشده است.) او همچنین در اجرای نخست جهانی اپرای «عنکبوت سیاه» اثر بورکهارد، در سال ۱۹۴۹، نقش «زن جوان» را ایفا کرد و در سال ۱۹۵۳ نقش سهگانهٔ شخصیتهای زن اصلی را در اپرای «محاکمه» اثر گوتفرید فون آینم برای نخستین بار خلق کرد. او در سال ۱۹۵۱ با ایفای نقش کنتس در اپرای «عروسی فیگارو» اثر موتسارت در جشنوارهٔ گلیندبورن، نخستین حضور خود را در بریتانیا تجربه کرد. همان سال، در نخستین اجرای خود در مونیخ، برای اولین بار نقش اصلی اپرای «آرابلا» اثر اشتراوس را خواند. آرابلا به نقش شاخص و امضای هنری او تبدیل شد. نخستین حضورش در کاونت گاردن نیز در همین نقش و در جریان تور اپرای دولتی باواریا بود. منتقدان در صدای او همان «طراوت و درخشش نقرهفام» را مییافتند که به گفتهٔ اشتراوس برای چنین نقشهایی لازم بود. ظاهر جذاب و ظریف و سبک بازیگری بیتکلفش نیز او را به محبوب تماشاگران تبدیل کرد. او از سال ۱۹۵۳ تا ۱۹۶۸ بهطور منظم در اپرای متروپولیتن نیویورک آواز خواند و بار دیگر در نقش کنتس موتسارت ظاهر شد. از میان قهرمانان زن اپراهای موتسارت، در نقشهای دونا الویرا، دونا آنا، پامینا و فیوردیلیجی درخشش ویژهای داشت. او همچنین نقش کریسوتمیس را در اپرای «الکترا» اثر اشتراوس و نقشهایی را در «آریادنه در ناکسوس» اجرا کرد و حتی نقش سالومه را نیز آزمود؛ تجربهای که خودش اذعان داشت بیشتر جنبهٔ آزمایشی داشت. بهدلیل گسترهٔ صوتی وسیعش، به یکی از معدود خوانندگانی تبدیل شد که توانست بهنوبت در هر سه نقش اصلی اپرای «شوالیهٔ گل سرخ» بدرخشد: سوفی، اکتاوین و مارشالین. در سال ۱۹۵۲، عنوان افتخاری «خوانندهٔ مجلسی» اتریش به او اعطا شد. در همان سال از او دعوت شد در جشنوارهٔ بایرویت اجرا کند و در نقش اوا در اپرای «استادخوانان نورنبرگ» روی صحنه رفت. بااینحال، احساس ماندگار او از جنبهٔ تاریکتر ملیگرایی آلمان، که در آن زیارتگاه اختصاصیافته به ریشارد واگنر به مشامش میرسید، آزارش میداد؛ ازاینرو، تمام دعوتهای بعدی برای اجرا در آنجا را رد کرد. او بهعنوان هنرمندی متفکر و فردی پایبند به اصول اخلاقی، شهرت داشت. دلا کازا به انتقاد از جنبههای ناپسند «کسبوکار موسیقی» معروف بود و از دسیسهها، حسادتها و دستهبندیهایی که اغلب دنیای اپرا را آلوده میکردند، بیزار بود. همچنین معتقد بود خودبزرگبینی ستارگان مانع از آن میشود که خوانندگان برجسته بتوانند در قالب گروههای هماهنگ با یکدیگر همکاری کنند. او در سال ۱۹۷۴، به شکلی غیرمنتظره، از دنیای آواز کنارهگیری کرد.