
Piano
.(1930 - 2005)
لازار برمن را برخی سومین چهرهٔ اصلی در میان پیانیستهای بزرگ روسیه در نیمهٔ دوم قرن بیستم میدانند. او گاهی توانسته شایستگی این شهرت را بهخوبی نشان دهد، اما در بسیاری از مواقع نه. امیل گیلس، نخستین پیانیست نابغهٔ اتحاد جماهیر شوروی که در غرب به شهرت رسید، همواره تأکید میکرد که هنرمندی وجود دارد که هنوز در غرب شنیده نشده، اما از خودش نیز بزرگتر است. بعدها، پس از ورود سِویاتوسلاو ریشتر به اروپا و آمریکا، بیشتر مردم به این نتیجه رسیدند که گیلس درست میگفته است. با این حال، گیلس در سالهای بعد همچنان معتقد بود که پیانیست دیگری به نام لازار برمن، از هر دوی آنها برجستهتر است. پس از هیجان و توجهی که تور آمریکایی برمن در سال ۱۹۷۶ و دیگر اجراهایش در غرب به وجود آورد، نظر منتقدان این بود که او هنرمندی خارقالعاده، هرچند نه همیشه یکدست، است؛ اما از ریشترِ چندوجهی و گیلسِ روشناندیش برتر نیست. با این همه، هنر او در سطحی قرار داشت که بههیچوجه معمول و رایج نبود. برمن در ابتدا نزد مادرش، آنا ماخوور، آموزش دید؛ مادری که از شاگردان پیشین کنسرواتوار سنپترزبورگ در دوران پیش از انقلاب بود. او در سهسالونیمگی به شاگردی ساماری ساوشینسکی در کنسرواتوار لنینگراد درآمد و در چهارسالگی نخستین اجرای عمومی خود را انجام داد. وقتی خانوادهاش در سال ۱۹۳۹ به مسکو نقل مکان کردند، استعداد برمن توجه الکساندر گلدنوایزر، پیانیست نامدار، را به خود جلب کرد. گلدنوایزر ابتدا در مدرسهٔ مرکزی موسیقی کودکان مسکو و سپس در کنسرواتوار مسکو به آموزش لازار جوان پرداخت. تنها یک سال پس از نقل مکان خانواده، برمن کنسرتویی از موتسارت را با ارکستر فیلارمونیک مسکو اجرا کرد. برمن تحصیلات خود را در کنسرواتوار ادامه داد و دورهٔ تحصیلات تکمیلیاش را نیز در همانجا گذراند. او در سال ۱۹۵۷ تحصیلاتش را به پایان رساند؛ در حالی که پیشتر، در سال ۱۹۵۶، در مسابقهٔ ملکه الیزابت در بروکسل و مسابقهٔ فرانتس لیست در بوداپست موفق به کسب جایزه شده بود. در جریان یکی از تورهایش در غرب، او در لندن سونات «آپاسیوناتا»ی بتهوون و سونات پیانوی سی مینور لیست را ضبط کرد. این ضبط اشتیاق مخاطبان را برای شنیدن اجراهای بیشتر برمن برانگیخت، اما بهدلیل ازدواجش با زنی فرانسوی، از سال ۱۹۵۹ تا ۱۹۷۱ اجازهٔ سفر به خارج از کشور را نداشت. در همین دوران، ضبطهای آثار لیست که برای شرکت ضبط موسیقی ملودیا در اتحاد جماهیر شوروی انجام داده بود، راه خود را به اروپا و آمریکا باز کردند و علاقه به تکنیک خیرهکننده و شور و شوق اجرایی برمن در رپرتوار رمانتیک را زنده نگه داشتند. هنگامی که در اواسط دههٔ ۱۹۷۰ بار دیگر امکان سفرهای خارجی برایش فراهم شد، شهرت برمن به اوج بیسابقهای رسید. مخاطبان نهتنها تکنیک نوازندگی ظاهراً تزلزلناپذیر او، بلکه اقتدار و تسلط موسیقاییاش را نیز میستودند. تور آمریکایی او در سال ۱۹۷۶ با سالنهای مملو از جمعیت برگزار شد و علاوه بر دعوتهای دوباره برای اجرا، زمینهساز نخستین اجراهایش در لندن، پاریس و دیگر مراکز مهم موسیقی اروپا شد. ضبط کنسرتو پیانوی شمارهٔ ۱ چایکوفسکی با هربرت فون کارایان و ارکستر فیلارمونیک برلین نیز به یکی از آثار پرفروش تبدیل شد. پس از موج تحسین و استقبال گستردهای که در دههٔ ۱۹۷۰ نصیب برمن شد، منتقدان بهتدریج توجه خود را بر محدودیتهای نوازندگی او متمرکز کردند. بیتردید، کمتر کسی میتوانست آثار لیست را مانند او اجرا کند؛ همین امر دربارهٔ آثار راخمانینف، چایکوفسکی و اسکریابین نیز صدق میکرد. اما اجرای آثار آهنگسازان دوران پیش از رمانتیک مسئلهٔ دیگری بود. محدودیتها و قواعد سختگیرانهٔ موسیقی آن دوران با روحیهٔ نوازندهای که تکنیکش آشکارا پرقدرت و پرحجم و خلقوخویش بهشدت رمانتیک بود، سازگاری چندانی نداشت. در سال ۱۹۸۰، کشف کتابهای ادبیات آمریکاییِ ممنوعه در چمدانش، بار دیگر به ممنوعیت سفرهای خارجی او انجامید. با این حال، دولت شوروی در سال ۱۹۸۸ با اعطای عنوان «هنرمند شایسته» اهمیت و جایگاه او را به رسمیت شناخت. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، برمن در سال ۱۹۹۰ مسکو را ترک کرد تا در نروژ و ایتالیا به تدریس بپردازد. او از آن زمان ایتالیا را محل اقامت خود قرار داد و در سال ۱۹۹۴ تابعیت این کشور را نیز دریافت کرد. برمن در سالهای پایانی فعالیتش در ایمولا به تدریس پرداخت و همراه با پسرش پاول، که ویولونیست است، به اجرای موسیقی میپردازد.