
Composer
.(1450 - 1521)
پژوهشهای موشکافانهٔ موسیقیشناختی، شمار آثاری را که پیشتر به ژوسکن دِ پره (Josquin des Prez) نسبت داده میشدند، بهطور چشمگیری کاهش دادهاند؛ بااینحال، آثاری که از آزمون اصالت سربلند بیرون آمدهاند، جایگاه او را بهعنوان برجستهترین آهنگساز اوایل قرن شانزدهم تأیید میکنند. او با نام ژوسکن لِبلویت، مشهور به دِ پره (Josquin Lebloitte dit des Prez)، حدود سالهای ۱۴۵۰ تا ۱۴۵۵ در شمال فرانسه متولد شد. از سالهای نخست زندگی او اطلاعات چندانی در دست نیست؛ تا اینکه در سال ۱۴۷۷ نامش در میان خوانندگانی دیده میشود که در خدمت دوک آنژو بودند. پس از آن، بار دیگر نام او در ارتباط با خاندان اسفورزا، حاکمان میلان، و نیز بهعنوان خوانندهٔ گروه آواز کلیسای پاپ در رم ظاهر میشود. ژوسکن پس از بر عهده گرفتن چندین منصب مهم دیگر در فرانسه و ایتالیا، در سال ۱۵۰۴ به مقام رئیس کلیسای دانشگاهی نوتردام در کُنده-سور-لِسکو (Notre-Dame de Condé-sur-l’Escaut) منصوب شد و تا زمان مرگش در سال ۱۵۲۱ در همانجا ماند. چند نمونه از برجستهترین آثار او، از جمله شانسون «هزار افسوس» (Mille regretz) و دو تنظیم از مزمور «از ژرفاها» (De profundis)، به احتمال بسیار زیاد در دوران اقامت او در کُنده پدید آمدهاند. ژوسکن سبک رایج اواخر قرون وسطی را که بر خطوط کنترپوانیِ ظاهراً پایانناپذیر تکیه داشت، کنار گذاشت و بهجای آن، آثاری چندصدایی آفرید که از عبارتهای کوتاه ملودیک شکل میگرفتند. این عبارتها در بخشهای مختلف آوازی تکرار میشدند یا به شیوهٔ «تقلید» (Imitation) به کار میرفتند؛ رویکردی که در موتتهای مریممحور او، «سلام بر تو، ای مریمِ پاک و آرام» (Ave Maria … virgo serena) و «مادر رهاییبخش» و «درود بر ملکهٔ آسمانها» (Alma Redemptoris mater – Ave regina caelorum)، بهخوبی نمایان است. کنترپوان ظریف ژوسکن و بهرهگیری او از تغییرات ملودیک برای بازتاب احساسات نهفته در یک واژه یا اندیشهٔ خاص، هرچند کاملاً بیسابقه نبود، از نظر کیفیت و پیوستگیِ نوآوری، تحولی پیشگامانه به شمار میرفت. آثار او، که عمدتاً موسیقی مذهبی را در بر میگرفتند اما نمونههای شاخصی از شانسون سکولار فرانسوی و ترانهٔ ایتالیایی را نیز شامل میشدند، بیش از پنجاه سال پس از مرگش همچنان الگویی برای آهنگسازیِ سنجیده و معیارهای برترِ آفرینش موسیقی بودند.