
Conductor , Violin
.(1929 - 1973)
ایشتوان کِرتِس، رهبر ارکستر فوقالعاده بااستعداد، در پی حادثهای غمانگیز و بر اثر غرقشدن در آبهای ساحلی اسرائیل، در ۴۳سالگی درگذشت. او تا آن زمان به بلوغ کامل هنری رسیده و شایستگی خود را در زمینهٔ اپرا، اوراتوریو و رپرتوار سمفونیک به اثبات رسانده بود. علایق موسیقایی او گسترهٔ وسیعی داشت و آثاری از دورههای کلاسیک و رمانتیک تا بخش بزرگی از موسیقی قرن بیستم را در بر میگرفت. کرتس از کودکی و با درسهای خصوصی، فراگیری پیانو و ویولن را آغاز کرد. سپس آموزش ویولن را در آکادمی موسیقی فرانتس لیست در بوداپست ادامه داد و آهنگسازی را نیز نزد استادانی چون واینر و کودای آموخت. او تحصیلات خود در زمینهٔ رهبری ارکستر را نزد لاسلو سوموگی پی گرفت و همزمان از فرصت مطالعه و بررسی اجراهای اتو کلمپرر، که در آن زمان در اپرای دولتی مجارستان فعالیت میکرد، بهره برد. در سال ۱۹۵۳، کرتس بهعنوان رهبر مقیم ارکستر در شهر دیور منصوب شد و دو سال بعد فعالیت خود را به بوداپست انتقال داد؛ جایی که بهعنوان مربی و رهبر ارکستر استخدام شد. پس از قیام سیاسی سال ۱۹۵۶ و واکنش نظامی اتحاد شوروی، کرتس به همراه خانوادهاش به آلمان مهاجرت کرد و بعدها تابعیت آلمان را به دست آورد. کرتس از سال ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۳ مدیر کل موسیقی شهر آگسبورگ بود. نخستین اجرای او در بریتانیا در سال ۱۹۶۰، با ارکستر فیلارمونیک سلطنتی لیورپول، انجام شد و در سال ۱۹۶۱ نیز با ارکستر سمفونیک لندن به اجرا پرداخت. نخستین حضورش در آمریکا در جریان تور ارکستر سمفونیک رادیو آلمان شمالی (NDR) در سال ۱۹۶۱ صورت گرفت؛ تورى که طی آن توانست نظر مثبت مخاطبان و منتقدان آمریکایی را جلب کند. در سال ۱۹۶۴ به سمت مدیر کل موسیقی کلن منصوب شد و در سال ۱۹۶۶ نخستین اجرای خود را در کاونت گاردن با رهبری اپرای «یک بالماسکه» اثر وردی تجربه کرد. پس از یک تور جهانی با ارکستر سمفونیک لندن، در سال ۱۹۶۶ جانشین پییر مونتو در مقام رهبر اصلی این ارکستر شد. او در سال ۱۹۷۱ مدیر موسیقی ارکستر گورتسنیش کلن شد و تا زمان مرگش، دو سال بعد، این سمت را بر عهده داشت. کرتس در مقام رهبر ارکستر، رویکردی آشکارا غیرمداخلهگرانه داشت. او با رعایت دقیق و موشکافانهٔ دستورهای آهنگساز، تفاسیری ارائه میکرد که بیش از فردیت چشمگیر، بهواسطهٔ درک و مهارت موسیقایی ممتازشان برجسته بودند. بااینحال، اجراهای او اغلب از درامی پرقدرت برخوردار بودند و در دفاع از آثاری که به آنها باور داشت، بسیار جدی و پیگیر بود؛ آثاری که با توجه به گستردگی علایقش، شمارشان کم نبود. او در کلن نخستین اجرای آلمانی اپرای «استیفلیو» اثر وردی و همچنین اپرای «شفقت تیتوس» اثر موتسارت را روی صحنه برد؛ اثری که خود آن را در نخستین نسخهٔ ضبطشدهٔ کاملش منتشر کرد. کرتس برای شرکت دکا ضبطی فوقالعاده از اپرای «قصر ریشآبی» اثر بارتوک با همکاری کریستا لودویگ و والتر بِری انجام داد که پس از گذشت چندین دهه همچنان بیرقیب باقی مانده است. ضبطهای کامل او از سمفونیهای دورژاک، برامس و شوبرت نیز همچنان جایگاهی ارزشمند در میان بهترین نسخههای ضبطشدهٔ این آثار دارند. نخستین ضبط غربی اپرای کامل «هاری یانوش» اثر کودای، با رهبری کرتس و اجرای ارکستر سمفونیک لندن انجام شد. انتشار مشترک «رکوئیم» دورژاک و «پسالموس هونگاریکوس» کودای از سوی شرکت دکا نیز یادبودی شایسته برای هنرمندی برجسته است که بسیار زود از میان رفت. کرتس افزون بر آثار بارتوک، مدافعی خستگیناپذیر برای موسیقی استراوینسکی، هنتسه و بریتن بود. اپرای «بیلی باد» اثر بریتن نخستین بار زیر نظر رهبری کرتس به مخاطبان آلمانی معرفی شد و او نخستین اجرای «رکوئیم جنگ» را در وین رهبری کرد. کرتس اندکی پیش از مرگش، همین اثر را با ارکستر سمفونیک و گروه کُر شیکاگو برای مخاطبان جشنوارهٔ راوینیا اجرا کرد. تفسیر تکاندهندهٔ او با همراهی تکخوانانی چون فیلیس کرتین، رابرت تیر و جان شرلی-کوئیرک، چنان تأثیری بر حاضران گذاشت که آنان را از شدت تأثر، مبهوت و ازپاافتاده بر جای گذاشت.