
Piano
.(1929 - 2012)
اگر قرار بود فیلمی داستانی بر اساس زندگی یک موسیقیدان کلاسیک ساخته شود، زندگی الکسی وایسنبرگ، پیانیست بلغاری-آمریکایی-فرانسوی، میتوانست سوژهای ایدهآل برای چنین فیلمی باشد. وایسنبرگ در سال ۱۹۲۹ در صوفیه متولد شد و نواختن پیانو را از مادرش آموخت. چند تن از اعضای خانوادهٔ مادریاش در کنسرواتوار وین آموزش دیده بودند و او در محیطی بزرگ شد که در آن، نتخوانیِ بیدرنگِ آثار موسیقی مجلسی بهاندازهٔ تماشای تلویزیون برای بیشتر کودکان امروزی امری عادی بود. دومین معلم پیانوی او دندانپزشکی سختگیر و انضباططلب بود و سومین معلمش پانچو ولادیگروف، برجستهترین آهنگساز و آموزگار موسیقی بلغارستان بود؛ کسی که وایسنبرگ در خانهٔ او اجرای دینو لیپاتی را شنید. وایسنبرگ در دهسالگی نخستین رسیتال خود را برگزار کرد و در میان آثار اجراشده، اتودی از ساختههای خودش نیز به گوش رسید. اندکی بعد، همزمان با شدت گرفتن وحشت و سرکوب فاشیستی، وایسنبرگ و مادرش تلاش کردند از بلغارستان به ترکیه بگریزند؛ اما دستگیر شدند و آنها را به اردوگاه کار اجباری فرستادند. وایسنبرگ بعدها به یاد میآورد: «فقط سه عنصر ثابت باقی مانده بود: سکوت، آواز خواندن و گریه کردن.» آنچه جان این دو را نجات داد، آکاردئونی بود که یکی از عمهها یا خالههای وایسنبرگ به او هدیه داده بود. نگهبانی آلمانی که به موسیقی علاقه داشت، به وایسنبرگ اجازه داد ساز بنوازد و پس از سه ماه، آن دو را سوار قطاری به مقصد استانبول کرد. هنگام حرکت قطار، آکاردئون را از پنجرهای باز به داخل کوپهشان انداخت. آنها سرانجام خود را به ترکیه و سپس اسرائیل رساندند. وایسنبرگ در آنجا در آکادمی موسیقی اورشلیم تحصیل کرد و با ارکستر فیلارمونیک اسرائیل، به رهبری لئونارد برنستاین، به اجرا پرداخت. او پس از اجرای کنسرتی در فضای باز، آکاردئونش را نزد گروهی از کودکان گذاشت و در سال ۱۹۴۶ راهی ایالات متحده شد. وایسنبرگ در مدرسهٔ موسیقی جولیارد نامنویسی کرد و نزد اولگا ساماروف و گاه آرتور شنابل به تحصیل پرداخت. همچنین با ولادیمیر هوروویتس آشنا شد؛ کسی که او را تشویق کرد در رقابت جایزهٔ لونتریت شرکت کند. وایسنبرگ در سال ۱۹۴۷ این جایزه را به دست آورد و بدینترتیب مسیر حرفهایاش آغاز شد. نخستین اجرای او در آمریکا با ارکستر فیلارمونیک نیویورک، به رهبری جورج سل، صورت گرفت و طی ده سال بعد، در ایالات متحده و اروپا به اجرای کنسرت پرداخت. وایسنبرگ در سال ۱۹۵۶ به پاریس نقل مکان کرد و سرانجام تابعیت فرانسه را به دست آورد. حدود یک دهه از آن زمان، اجرای کنسرت را کنار گذاشت و به بازسازی و اصلاح بنیادین تکنیک نوازندگی خود پرداخت. اجراهای او از آثار شوپن، راخمانینف و پروکفیف بهویژه برجسته بودند و فانتزی کروماتیک و فوگ باخ نیز از قطعات ثابت برنامههای رسیتال او بهشمار میرفت. ضبطهای او از دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، تا اوایل دههٔ ۲۰۰۰ همچنان جایگاه پررنگی در میان انتشارهای مجدد آثار موسیقی با برچسب EMI داشتند و او تا سالهای پایانی عمر نیز به فعالیت هنری ادامه داد.